Kraje portugalskojęzyczne i odmiany języka portugalskiego

Jaki jest język urzędowy w Portugalii? A jaki w Mozambiku, Angoli czy Brazylii? Odpowiedź na wszystkie te pytania jest ta sama: portugalski. Tym samym językiem posługuje się dziś ponad 260 milionów ludzi na czterech kontynentach, z czego około 230 milionów jako pierwszym językiem, co czyni portugalski jednym z najczęściej używanych języków świata.

W ilu krajach mówi się po portugalsku?

Portugalski jest jednym z najczęściej używanych języków świata pod względem całkowitej liczby użytkowników. Jako język ojczysty funkcjonuje przede wszystkim w Brazylii, Angoli, Portugalii i Mozambiku, a także na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, w Gwinei Równikowej, Gwinei Bissau, Republice Zielonego Przylądka, Timorze Wschodnim i Makau. Mniejsze, ale liczące się skupiska osób mówiących po portugalsku znajdują się też w Wenezueli, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Republice Południowej Afryki, Zambii, Namibii i Malezji.

Które kraje mają portugalski jako język urzędowy?

W sumie istnieje dziesięć krajów i terytoriów, w których portugalski ma status języka urzędowego. Dziewięć z nich to suwerenne państwa, a siedem znajduje się w Afryce.

Gdzie jeszcze mówi się po portugalsku poza krajami urzędowymi?

Poza krajami z oficjalnym statusem portugalskiego istnieją znaczące społeczności portugalskojęzyczne również poza nimi:

• - Francja - ok. 900 tys. osób
• - Stany Zjednoczone - ponad 730 tys. osób mówiących po portugalsku w domu
• - Paragwaj - ok. 636 tys. lusofonów
• - Kanada - ok. 400 tys. osób
• - Japonia - ok. 400 tys. osób

Szukasz tłumacza języka portugalskiego? Skontaktuj się z profesjonalnym biurem tłumaczeń Alingua.

Czym różnią się odmiany portugalskiego w poszczególnych krajach?

Portugalski, którym posługiwali się pierwsi żeglarze docierający do Brazylii czy na Wyspy Zielonego Przylądka, był tożsamy z tym używanym w Portugalii. Przez wieki jednak, pod wpływem kontaktu z lokalnymi językami, powstały wyraźne różnice regionalne, a w wielu miejscach także odrębne kreole.

Kraje portugalskojęzyczne od lat podejmują wspólne wysiłki na rzecz spójności ortograficznej. Współpraca między Portugalią a Brazylią w tym zakresie sięga 1931 roku, a szerszą reformę pisowni, obejmującą siedem krajów portugalskojęzycznych, uzgodniono w 1990 roku - weszła ona ostatecznie w życie w 2009 roku. Mimo tych ustaleń różnice między odmianami portugalskiego pozostają wyraźne, podobnie jak różnice między angielskim brytyjskim, amerykańskim czy australijskim.

Portugalski brazylijski

Portugalski brazylijski wyróżnia się bardziej otwartym brzmieniem samogłosek oraz ośmiogłoskowym systemem samogłoskowym, podczas gdy odmiany europejska i afrykańskie mają ich dziewięć. Brakuje w nim też charakterystycznego dla Portugalii dźwięku "sz" na końcu wyrazów zakończonych na "s" - w Brazylii wymawia się je po prostu jako "ss". Różnice obejmują też słownictwo: w Portugalii pociąg to "o comboio", w Brazylii "o trem"; gratulować to w Portugalii "dar os parabéns", a w Brazylii "parabenizar".

Portugalski w Angoli

Po portugalsku mówi około 85% mieszkańców miast i 49% mieszkańców wsi w Angoli. Odmiana ta zachowuje dźwięk "sz" charakterystyczny dla europejskiego portugalskiego, ale spółgłoski takie jak "s", "t" i "r" brzmią mocniej. Angolski portugalski zapożycza też słownictwo z języków lokalnych, na przykład "camba" (przyjaciel) i "kota" (osoba starsza) pochodzą z kimbundu. Co ciekawe, część tych zapożyczeń, jak "bué" (dużo, bardzo) czy "bazar" (wyjechać), trafiła z czasem do potocznego portugalskiego używanego przez młodsze pokolenia w samej Portugalii.

Portugalski w Gwinei Bissau

Standardem w edukacji, administracji i mediach pozostaje tam portugalski europejski, ale codziennym językiem komunikacji większości mieszkańców jest kreolski kiriol, pełniący funkcję lingua franca i ważny element tożsamości narodowej kraju.

Kreole portugalskie

W Afryce funkcjonuje kilka odrębnych kreoli opartych na portugalskim, powstałych w wyniku kontaktu z lokalnymi językami tubylczymi:

• - Forro - Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
• - Kriolu - Republika Zielonego Przylądka
• - Angolar - Angola
• - Principense Creole - ok. 4 tys. użytkowników na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej
• - Kiriol - Gwinea Bissau
• - Fa d'Ambô - Gwinea Równikowa (prowincje Annobón i Malabo)
• - Santiago Creole i kreolski São Vicente - wyspy Republiki Zielonego Przylądka

Dlaczego różnice między odmianami portugalskiego mają znaczenie w praktyce?

Znajomość regionalnych różnic to nie tylko ciekawostka językowa, ale też kwestia praktyczna, zwłaszcza w kontaktach biznesowych. Dobór między "tu" a "você" (oba znaczą "ty") różni się między Portugalią a Brazylią, a błędna forma czasownika może sprawić, że wypowiedź zabrzmi nienaturalnie lub nieformalnie w niewłaściwym kontekście. Właśnie dlatego w korespondencji firmowej, umowach czy materiałach marketingowych kierowanych do konkretnego rynku warto korzystać z tłumaczenia dostosowanego do lokalnej odmiany portugalskiego, a nie jednej uniwersalnej wersji językowej.

Warto też pamiętać, że układ sił demograficznych języka portugalskiego zmienia się. Według danych obserwatoriów języka portugalskiego, w dłuższej perspektywie liczba jego użytkowników w Afryce może z czasem dorównać liczbie użytkowników w Brazylii, co ma znaczenie przy planowaniu długoterminowej strategii językowej firm działających w regionie.

Najczęściej zadawane pytania o język portugalski

Ile osób mówi po portugalsku na świecie?

Portugalskim posługuje się obecnie ponad 260 milionów osób, z czego około 230 milionów jako pierwszym językiem.

W ilu krajach portugalski jest językiem urzędowym?

Portugalski jest językiem urzędowym w dziesięciu krajach i terytoriach, z czego dziewięć to suwerenne państwa, a siedem znajduje się w Afryce.

Czym różni się portugalski brazylijski od europejskiego?

Główne różnice dotyczą wymowy samogłosek i spółgłosek, systemu samogłoskowego (8 w Brazylii, 9 w Europie i Afryce) oraz słownictwa, na przykład "trem" w Brazylii wobec "comboio" w Portugalii dla pociągu.

Czy w Ameryce Południowej mówi się jeszcze gdzieś po portugalsku poza Brazylią?

Brazylia jest jedynym krajem Ameryki Południowej z portugalskim jako językiem urzędowym, ale znaczące społeczności portugalskojęzyczne funkcjonują też w sąsiednim Paragwaju.

Jakie kreole powstały na bazie portugalskiego?

W Afryce istnieje kilka kreoli opartych na portugalskim, między innymi Kriolu (Republika Zielonego Przylądka), kiriol (Gwinea Bissau), Angolar (Angola) i Fa d'Ambô (Gwinea Równikowa).

Co warto zapamiętać o krajach portugalskojęzycznych?

Portugalski to język dziesięciu krajów i terytoriów na czterech kontynentach, z ponad 260 milionami użytkowników i wyraźnie zróżnicowanymi odmianami regionalnymi. Różnice te nie są wyłącznie kwestią akcentu - obejmują gramatykę, słownictwo i konwencje grzecznościowe, które mają realne znaczenie w komunikacji biznesowej. Biuro tłumaczeń Alingua tłumaczy dokumenty, umowy i teksty do publikacji w języku portugalskim, dobierając wariant językowy odpowiedni do rynku docelowego - brazylijskiego, europejskiego lub afrykańskiego - i obsługuje zarówno klientów indywidualnych, jak i biznesowych. Więcej informacji można znaleźć na stronie biura tłumaczeń Alingua.